Türkiye ile Orta Asya arasında doğrudan kara sınırı yoktur. Her sevkiyat en az bir transit ülkeden, çoğu zaman da Hazar Denizi'nden geçer. Bu yüzden Orta Asya nakliye işinde asıl iş, yük yola çıkmadan önce yapılır: doğru koridoru seçmek, transit izinleri ve sürücü vizelerini zamanında hazırlamak, belgeleri sınırda sorun çıkarmayacak şekilde eşleştirmek ve bir koridor tıkandığında ikincisini hazır tutmak. BNK Lojistik olarak Türk Cumhuriyetleri nakliye operasyonlarını bu sırayla planlarız.
Ülke ülke Orta Asya taşımacılık seçenekleri
Aşağıdaki tablo beş ülke için öne çıkan koridorları ve tipik varış şehirlerini özetler. Süreler Türkiye çıkışlı karayolu için yaklaşıktır; sınır, feribot ve mevsim koşuluna göre değişir. Her ülkenin ayrıntılı güzergâh, sınır kapısı ve belge notları ilgili yazıda yer alır.
| Ülke | Ana koridorlar | Tipik varış şehirleri | Yaklaşık süre | Ayrıntı |
|---|---|---|---|---|
| Kazakistan | Gürcistan-Rusya kuzey hattı; Azerbaycan üzerinden Hazar feribotu (Alat-Aktau); BTK demiryolu | Almatı, Astana, Şımkent, Aktau, Atırau | 7-10 gün (kuzey), 9-13 gün (Hazar) | Kazakistan nakliye |
| Özbekistan | Kazakistan üzerinden kuzey girişi; İran-Türkmenistan üzerinden batı girişi; Hazar-Beyneu hattı | Taşkent, Semerkant, Buhara, Fergana, Nukus | 9-13 gün | Özbekistan nakliye |
| Türkmenistan | İran transit (Gürbulak/Kapıköy-Meşhed); Hazar feribotu (Alat-Türkmenbaşı) | Aşkabat, Türkmenbaşı, Mary, Türkmenabat | 5-7 gün (İran), 8-12 gün (Hazar) | Türkmenistan nakliye |
| Kırgızistan | Kazakistan koridoru; Kordoy kapısı | Bişkek, Oş | 10-13 gün (kuzey), 12-15 gün (Hazar) | Kırgızistan ve Tacikistan nakliye |
| Tacikistan | Özbekistan koridoru; Oybek ve Sarıosiyo kapıları | Duşanbe, Hocent | 11-15 gün | Kırgızistan ve Tacikistan nakliye |
Dört koridorun (Hazar geçişi, İran transit, Rusya üzerinden kuzey hattı ve demiryolu) karşılaştırmalı işleyişini Orta Asya nakliye güzergâhları rehberimizde topladık. Bu sayfada ise bu bilgiyi sizin sevkiyatınız için nasıl karara dönüştürdüğümüzü anlatıyoruz.
BNK Lojistik Orta Asya sevkiyatını nasıl planlar?
1. Koridor seçimi
Kararı varış şehri, yükün cinsi, teslim tarihi ve sevkiyat tarihindeki sınır koşulları birlikte belirler. Aşkabat veya Buhara'ya giden bir yük ile Astana'ya giden bir yük aynı koridordan gitmez. Ticari ya da sigorta nedeniyle belirli bir transit ülkeden geçilmemesi gerekiyorsa bunu ilk görüşmede konuşur, koridoru ona göre kurarız. Hazar geçişini ve Gürcistan, Azerbaycan ayaklarını Kafkasya taşımacılığı planlamamızla, İran transitini İran nakliye operasyonlarımızla birlikte yürütürüz.
2. TIR karnesi ve transit rejimi
Yük, transit ülkelerde gümrük mühürleri altında ve TIR karnesiyle ilerler; böylece her sınırda açılıp muayene edilmeden varış gümrüğüne ulaşabilir. Karne ile CMR'nin birlikte nasıl işlediğini CMR belgesi ve TIR karnesi yazımızda anlattık.
3. Transit izinler ve sürücü vizeleri
Transit ülkeler için geçiş belgeleri, varış ülkesi için ikili taşıma izinleri ve sürücü vizeleri araç yola çıkmadan hazırlanır. Türkmenistan özellikle dikkat ister: yabancı araçlara uygulanan transit izin ve ücret rejimi dönem dönem değişir, izin süreci birkaç iş günü alabilir ve bazı dönemlerde yük sınırda yerel çekiciye aktarılır. Bu kalemlerin teklife dâhil olup olmadığını baştan yazılı olarak netleştiririz.
4. İki koridorlu yedek plan
Kışın Verhniy Lars geçidinde kapanma, Hazar'da rüzgâr nedeniyle feribot ertelemesi, İran'ın kuzeyinde kar ya da yoğun dönemlerde sınır kuyruğu, tek koridora bağlı bir planı günlerce geciktirebilir. Bu nedenle özellikle teslim tarihi kritik yüklerde iki koridoru baştan hazır tutarız: belgeler ve izinler ikinci hatta geçişe izin verecek şekilde düzenlenir, sevkiyat tarihindeki sınır ve güzergâh koşulları çıkıştan hemen önce yeniden teyit edilir.
5. Çin çıkışlı yükler
Orta Asya'ya giden yüklerin önemli bir bölümü Türkiye'den değil Çin'den çıkar. Çin'deki tedarikçiden Almatı, Taşkent veya Bişkek'e giden yüklerde Kazakistan sınırındaki Khorgos ve Dostyk kapılarından demiryolu ya da karayolu, Kırgızistan için Torugart ve İrkeştam kapıları değerlendirilir. Çince iletişim kurabildiğimiz için tedarikçiyle yükleme tarihi, ambalaj ve belge konusunda doğrudan yazışabiliriz. Demiryolu seçeneklerini demiryolu taşımacılığı sayfamızda anlattık.
6. Komple ya da parsiyel
Yaklaşık 33 europalet ve 24 tona kadar yükte komple araç (FTL) en verimli seçenektir; birkaç paletlik yüklerde Almatı, Taşkent ve Bişkek yönüne grupaj çözümleri değerlendirilir. Parsiyel yükte aktarma deposu nedeniyle süre birkaç gün uzar. Araç ve dorse seçenekleri için karayolu taşımacılığı sayfamıza bakabilirsiniz.
7. Varış tarafında koordinasyon
Orta Asya'da gecikmelerin önemli bir kısmı sınırda değil varış gümrüğünde yaşanır. Bu yüzden araç yola çıkmadan alıcının gümrük müşavirini, boşaltma adresini, boşaltma saatlerini ve teslim için gereken kişiyi netleştiririz. Alıcıyla Rusça iletişim kurarak varış gümrüğünde istenebilecek ek belgeleri önceden sorar, yük sınıra varmadan eksikleri tamamlarız.
Orta Asya nakliye belge kontrol listesi
- Ticari fatura ve çeki listesi (ürün tanımı, koli sayısı ve ağırlık CMR ile birebir aynı)
- Menşe şahadetnamesi
- CMR taşıma senedi
- TIR karnesi
- İhracat gümrük beyannamesi
- Transit ülke geçiş belgeleri ve ikili taşıma izinleri
- Sürücü vizeleri; Türkmenistan için transit izin
- Ürün grubuna göre uygunluk belgesi (Kazakistan ve Kırgızistan için Avrasya Ekonomik Birliği EAC belgesi; Özbekistan ve Tacikistan için ulusal belgeler)
- Gıda ve tarım ürünlerinde bitki sağlık veya veteriner sertifikası
Kazakistan ve Kırgızistan Avrasya Ekonomik Birliği üyesidir ve ortak gümrük mevzuatı uygular; Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan kendi ithalat rejimleriyle çalışır. Belge gereklilikleri ürüne ve ülkeye göre değişir; bilgiler güncel mevzuata göre teyit edilir.
Mevsime göre planlama
| Dönem | Başlıca risk | Planlamada ne yaparız? |
|---|---|---|
| Kış (kasım-mart) | Verhniy Lars kapanmaları, Kazak bozkırında tipi, Hazar rüzgârı, Kırgızistan ve Tacikistan dağ geçitleri | İkinci koridoru hazır tutar, transit süreye pay ekler, donmaya hassas yüklerde ısıtmalı ya da frigo araç öneririz |
| Mart sonu | Nevruz döneminde İran ve bölge sınırlarında yavaşlama | Sevkiyatı öne ya da sonraya planlarız |
| İlkbahar | Kar erimesi, heyelan, bazı yollarda aks yükü kısıtları | Ağır yüklerde güzergâhı önceden teyit ederiz |
| Yaz | Karakum ve Kızılkum çöllerinde 40-45 derece sıcaklık | Isıya hassas yüklerde ambalaj, ön soğutma ve frigo araç planlarız |
| Sonbahar | Hazar'da rüzgâr kaynaklı feribot ertelemeleri başlar | Feribot hattında birkaç günlük esneklik bırakırız |
Hangi yükleri taşıyoruz?
Bölgeye giden yüklerin başında inşaat malzemesi, doğal taş ve seramik, mobilya, tekstil, ambalajlı gıda, makine ve yedek parça, sera ekipmanı ve tarım girdileri gelir. Antalya çıkışlı mermer, seramik, sera örtüsü ve sulama ekipmanı bu pazarlara düzenli giden ürünlerdir. Çin çıkışlı tarafta ise makine, elektronik, tüketim ürünleri ve proje ekipmanı öne çıkar.
Neden BNK Lojistik?
- Bölgeye odaklı planlama: Çin ve Türkiye çıkışlı Orta Asya yükleri en yoğun çalıştığımız eksendir.
- Çok modlu bakış: Karayolu, Hazar feribotu ve demiryolunu yükünüze göre birlikte değerlendiririz.
- Rusça ve Çince iletişim: Orta Asyalı alıcıyla Rusça, Çinli tedarikçiyle Çince yazışabiliriz; Türkçe ve İngilizce de çalışırız.
- Takip bağlantısı: Fabrika çıkışı, sınır geçişi, aktarma, teslim tarihi ve güncel konum ile CMR ve fatura gibi belgeler tek bağlantıda görünür.
- Tek klasör belge düzeni: Her sevkiyatın CMR, fatura, çeki listesi ve fotoğrafları bir arada tutulur.
- Yüz yüze görüşme: Antalya Muratpaşa'daki ofisimizde planı birlikte konuşabiliriz.
Teklif için gereken bilgiler
Çıkış ve varış adresleri, yük türü, ambalaj, parça veya palet sayısı, ölçüler, toplam ağırlık, hedef sevkiyat tarihi ve özel elleçleme ihtiyacı. Talep formunu gönderdiğinizde bir takip kodu alırsınız; WhatsApp veya e-postayla da yazabilirsiniz. Teklifimizde esas alınan koridoru, feribot, transit izin ve olası bekleme kalemlerinin dâhil olup olmadığını açıkça belirtiriz.
Sık sorulan sorular
Türkiye'den Orta Asya'ya nakliye ne kadar sürer?
Karayoluyla Türkmenistan'a İran üzerinden yaklaşık 5-7 gün, Kazakistan'a kuzey hattıyla 7-10 gün, Özbekistan ve Kırgızistan'a 9-13 gün öngörülür. Hazar feribotlu hatlarda birkaç gün, demiryolunda toplamda 12-18 gün eklenir. Mevsim, sınır yoğunluğu ve feribot takvimi bu süreleri uzatabilir.
Türk Cumhuriyetleri nakliye için hangi koridor daha iyi?
Tek bir doğru koridor yoktur. Türkmenistan ve güney Özbekistan için İran transit, Astana ve Bişkek için kuzey hattı, Rusya ve İran'dan geçilmemesi istenen yüklerde Hazar geçişi, konteynere uygun ve zamana toleranslı yüklerde demiryolu öne çıkar. Karar sevkiyat tarihindeki koşullara göre verilir.
TIR karnesi Orta Asya sevkiyatlarında zorunlu mu?
Transit ülkelerden gümrük mühürleri altında geçen karayolu yüklerinde TIR karnesi temel transit belgesidir ve sınırlarda yükün açılmadan ilerlemesini sağlar. Kullanımı güzergâha ve ülke uygulamasına göre değişir; güncel mevzuata göre her sevkiyatta teyit edilir.
Çin'den Kazakistan veya Özbekistan'a yük taşıyor musunuz?
Evet, Çin çıkışlı yükler Orta Asya'da en yoğun çalıştığımız alanlardandır. Kazakistan sınırındaki Khorgos ve Dostyk kapılarından demiryolu ya da karayolu, Kırgızistan yönünde ise Torugart ve İrkeştam kapıları değerlendirilir. Tedarikçiyle Çince iletişim kurabiliriz.
Birkaç paletlik yükü Orta Asya'ya gönderebilir miyim?
Evet, Almatı, Taşkent ve Bişkek yönüne grupaj çözümleri değerlendirilir. Yük aktarma deposunda birleştirildiği için süre komple araca göre birkaç gün uzar. Türkmenistan ve Tacikistan'da parsiyel seçenekler daha sınırlıdır.
Kışın Orta Asya'ya sevkiyat yapılabilir mi?
Yapılır, ancak plan farklıdır. Verhniy Lars kapanmaları, Hazar rüzgârları ve dağ geçitleri nedeniyle transit süreye pay ekler, ikinci bir koridoru hazır tutarız. Donmaya hassas yüklerde ısıtmalı ya da frigo araç öneririz.
